مىدارد . اين جهات حقيقيّهء دينيّه است كه پيوسته مردم را زنده و با اميد نگاه مىدارد ، و از انتحار و خودكشى و يأس مطلق مىرهاند ، و اصالت و واقعيّت نفس او را پيوسته به او نشان مىدهد ، و خداوند را هميشه رقيب و ناظر و حاضر كردار او معرفى مىكند ، و حقّا چنين دستورات و احكامى ، بخصوص اگر با اميد رحمت شفاعت خاصّه ضميمه شود ، يك دنيا از نيك بختى و اميد در دل گنهكاران مىپرورد ، و چه بسيار از آنان را بدين نويد رحمت و مژدهء مغفرت از هلاكت ابديّه نجات مىبخشد ؛ اين است حقيقت شفاعت و اثرات مثبت آن . و ثانياً شفاعتى را كه اسلام تشريعاً بيان كرده است - چه از آيات قرآنيّه و چه از روايات نبويّه و ائمّه عليهم السّلام - راجع به روز قيامت است ، و همانطور كه خواهيم گفت اثر آن عدم خلود مؤمنان در دوزخ است . و امّا سائر عذاب‌هاى دنيوى و اخروى همه به جاى خود محفوظ است ، و بنابراين احكام جزائيّه از حدود و تعزيرات ، و احكام تكوينيّهء دنيويّه ، از عكس‌العمل‌هاى گناه ، و شدّت سَكرات مرگ ، و وحشت عالم قبر و سؤال منكر و نكير ، و ناراحتىها و تألّمات مثاليّهء برزخيّه ، و هول بعث و قيام روز رستاخيز ، و مقام عرض و غيرها همه به جاى خود محفوظ است . شفاعت موجب ازدياد اميد به رحمت خداست حالا فرض كنيد كه مؤمن يقين هم داشته باشد كه مخلّد در